Sirdoonka Somaliland & Hawlgalka Al-Shabaab ee Soomaaliya!

     

        

Waxaa Qoray Saxafiyiinta Baadhitaanka Swedish Peter Wolfson & Greta Backstrom

   Sirdoonka Somaliland & Hawlgalka Al-Shabaab ee Soomaaliya!

 Akoonno badan  si khaldan u fahmin  nooca xidhiidhka u dhexeeya Somaliland iyo Al-Shabaab.  

Xaqiiqdii waa mid aad uga fog xidhiidhka iyo wada noolaanshaha, iyada oo dhaqaalaha ugu badan ee ay bixiso Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo Sirdoonka Somaliland .

Dhaqaalaha ugu badan ee Al-Shabaab iyo hubka, sida laga soo xigtay ilo xog-ogaal ah iyo madaxda Al-Shabaab ee la qabtay.

  Sirdoonka Somaliland waxa si toos ah u maalgeliya hay’ado sirdoon oo ajaanib ah, sida ay wararku sheegayaan.

 Wasiirka arrimaha gudaha Somaliland Cali Waran-cade iyo madax kale oo isugu jira siyaasiyiin, ciidan iyo ganacsato oo ay ka mid yihiin wasiiradii hore ee Maxamed Biixi Yoonis.

Xirsi Cali Xasan.

Saleebaan Ciise Axmed

 Iyo  Kornayl Muuse Biixi Cabdi iyo Cabdirashiid Ducaale oo ah madaxa Dahabshiil  maalgelinta iyo taageeridda al-Shabaab. Qaybna ka ah istaraatiijiyad lagu wiiqayo horumarka siyaasadda iyo amniga ee Soomaaliya iyo kor u qaadista taageerada aqoonsiga Somaliland.

Somaliland waxay u isticmaashaa horumarinta dhaqaalaha iyo dhaqaalaha reer galbeedka si ay u maalgeliso hawlgallada al-Shabaab ee Soomaaliya.  Waran-cade, oo ahaan jiray sarkaal sare oo ka tirsan sirdoonka Siyaad Barre’s National Security Services (NSS) ayaa agaasimay maalgelinta iyo taageerada agabka ee hawlgallada al-Shabaab.

 Al-Shabaab ayaa taageero xooggan ku leh Somaliland, sida laga soo xigtay taliye sare oo Al-Shabaab ah oo la qabtay iyo abaabulka dowladda.

 Sida oo kale waxay si xooggan u saameysaa howlgallada Soomaaliya.  Somaliland waxa kale oo ay hoy siisaa qoysaska madaxda sare ee al-Shabaab iyo al-Qaacida.

Waxaanay siisaa taageero dhinaca tababarada, dhaqaalaha, saanada iyo saadka al-Shabaab.  

" Tani waa 'sida cadceedda cirka u cadahay".

 Si toos ah ama si dadban Somaliland waxa ay u muuqataa in ay saamayn weyn ku yeelanayso go’aan gaarista istiraatijiyadeed iyo hawlgallada goobeed ee al-Shabaab; 

  Sida uu sheegay taliyihii dhawaan ka soo goostay Al-Shabaab, sirdoonka Somaliland ayaa gacanta ku haya unugyada sirdoonka ee al-Shabaab ee “Amniyaat”, kuwaas oo laga qoro masaajidda xagjirka ah ee Hargeysa, Burco, Berbera Gabiley iyo Boorama.

 Saraakiil hore uga tirsanaan jiray Al-Shabaab ayaa xaqiijiyay in Sirdoonka Somaliland ay matalaan Golaha Hoggaanka Al-Shabaab ee loo yaqaan Shuurada iyo Golaha Ammaanka.  

Runtii, hay’addu waxay u muuqataa inay hareer martay is-maamulka Sirdoonka Somaliland istaraatiijiyadeed.

 Waran-cade laftiisu waxa uu sida muuqata u xaqiijiyay madaxda sare ee al-Shabaab in ay yihiin ‘dadkeena’ oo ay garab taagan yihiin.  

Waxa kale oo uu sida muuqata fasaxay dagaalyahannada Al-Shabaab iyo Al-Qaacida iyo taageereyaal laga sii daayey xabsiyada Somaliland,

 Kuwaas oo uu ku jiro sarkaal sare oo ka tirsan Al-Qaacidada Jaziiradda Carabta oo lagu qabtay Berbera isagoo ku sii jeeday gobolka Shabeellaha Hoose si uu ula kulmo Al-Shabaab Amiirka Shabaab Axmed Cumar.

 Sannadkii 2012, booliiska Somaliland waxay xidh-xidheen oo sii daayeen Amiirka Al-shabaab Axmed Godane, Hoggaamiyaha Hawl-galka dibadda ee Al-shabaab Cabdulqaadir Maxamed Cabdulqaadir (Ikrima) iyo Hawl-wadeen Ismaaciil Muuse, oo hadda la sheegay inuu ahaa madaxa Hawl-gallada Al-shabaab ee Muqdisho.

 Ka soo ka mid ah kuwa ugu darajada sarreeya  Dhaqdhaqaaqa ka hooseeya Amiirka Al-Shabaab Axmed Cumar.

 Kooxdu waxa ay Burco u joogtay inay la kulanto al-Qaacidada Jaziiradda Carabta ergo iyo Dahabshiil iyo maalgeliyayaal kale oo al-Shabaab ah.

 Ku lug lahaanshaha Somaliland ee al-Shabaab iyo al-Qaacida ee Jaziirada Carabta ayaa saameyn weyn ku leh beesha caalamka.  Dawladaha Kenya, Itoobiya iyo Jabuuti ayaa dhamaantood ka naxay xidhiidhka Somaliland, Al-Shabaab iyo Al-Qaacida.  Itoobiya iyo Jabuuti waxay xaddideen xuduudka ay la leeyihiin Somaliland.

Xarumaha Diblomaasiyadda iyo Hay’adaha Caalamiga ah ayaa lagu amray inay ka guuraan Hargeysa oo ay u soo guuraan Muqdisho, isla markaana ay xaddidaan xidhiidhka ay la leeyihiin Madaxda sare ee dawladda Somaliland.

 Somaliland Strategy

 Iyada oo siinaysa gabaad iyo taageero al-Shabaab, Somaliland waxa ay u muuqataa in ay saamayn weyn ku yeelan karto istaraatiijiyadda al-Shabaab.  Sida uu siyaasiga Somaliland ku soo koobay:

 ‘Somaliland waxa ay gacanta ku haysaa “Al-Shabaab”.  Waxay saamayn ku leeyihiin go'aan qaadashada al-Shabaab.  Hubaal, iyagaa ka talin jiray dhaqdhaqaaqa, laakiin al-Shabaab waxay haysataa xoogaa madaxbannaani.  Sidoo kale, falanqeeye dhanka amniga ah ayaa yiri: ‘Al-Shabaab waxaa ku qasban inay aqbasho dalabaadka Somaliland – waxay u baahan tahay taageeradooda.

 Xidhiidhka Somaliland iyo Al-Shabaab waxa uu ku dhisan yahay faa’iido labada dhinac ah. 

 Al-Shabaab iyo al-Qaacida waxay u baahan yihiin magan-gelyo dibadeed, iyo sidoo kale taageero militari iyo saadka si ay u sii wadaan kacdoonkooda Soomaaliya iyo Yemen.  Sida nin hore uga tirsanaan jiray al-Shabaab uu yidhi: ‘Somaliland aad bay u caawisaa Al-Shabaab, laakiin waxay wax ku bixiyaan oo kaliya danohooda gaarka ah.  Sida uu qabo falanqeeyaha khilaafku: ‘ma jiro xidhiidh siman oo ka dhexeeya Somaliland iyo al-Shabaab – Somaliland aad ayay uga awood badan tahay.  Al-Shabaab ma haystaan ​​wax door ah oo aan ka ahayn inay ku noolaadaan Somaliland;  xaggee kale oo ay aadi karaan?

 Wadashaqeynta Hogaanka Somaliland iyo Ururka Argagaxisada Shisheeye

 Khubarada dhinaca ammaanka ayaa ku kala qaybsan ilaa iyo inta siyaasadda Somaliland ee ku wajahan falaagada Al-Shabaab loo go’aamiyo si ka madax bannaan saraakiisha rayidka ah.  Masuuliyiinta Somaliland waxay ka war hayeen doorka sirdoonka Somaliland ee Waran-cade iyo Somaliland ku leeyihiin taageeridda Al-Shabaab, waxaanay si firfircoon u dhiirigelinayeen.

 Dhacdadii Argagixisanimo ee Diyaaradda Daallo Airline ee horraantii bishii February iyo Qaraxii Maqaaxida cuntada badda ee Muqdisho, ayaa tilmaamaya in siyaasadda lagu ansixiyey heerkii ugu sarreeyay ee dawladda Somaliland.  Ismaciil Muuse oo ah sarkaal sare oo ka tirsan Al-Shabaab, oo qorsheeyey, isku dubaridey isla markaana maalgeliyay labada weerar ee Daallo Airline iyo Muqdisho ee cuntada badda, ayaa dhawr jeer safarro ku tagay Hargeysa, Burco iyo Boorama si uu ula kulmo Dahabshiil iyo sarkaal sare oo ka tirsan sirdoonka Somaliland oo magaciisu yahay “Dagaxbuur”.

Sida laga soo xigtay sirdoonka reer galbeedka Dahabshiil ayaa lacag dhan $50,000.00 bishiiba ku shubi jirtay akoon sir ah xafiiska ugu weyn ee bangiyada Muqdisho si ay u taageeraan Ismaaciil Muuse. 

 Dahabshiil waxa ay sida oo kale lacag dhan $18,000.00 ku shubatay akoonka bangiga sare ee hay’adda sirdoonka iyo nabad-sugidda qaranka Soomaaliyeed ee NISA oo dhawaan loo qabtay weerarkii Daallo Airline.

 Hawlgallada Sirdoonka Somaliland ee Soomaaliya

 Taliyeyaasha Al-Shabaab ayaa rumeysan in Somaliland ay u qaabeyso howlgallada ay ka wadaan Soomaaliya qaab awood leh, si qarsoodi ah iyo si qasab ah.  Sirdoonka Somaliland ayaa qayb ka ah taliska hawl-galka ee Amniyaadka. 

 Xirfadaha iyo kartida kacdoonka ee heer hawleed iyo taatikoba waxay soo jeedinayaan ka-qaybgalka shaqaale ciidan oo tababaran.  

Sida sarkaal hore oo amniga ka tirsan uu yiri: 'waxay siinayaan qorshayaasha, istaraatiijiyada iyo farsamooyinka cusub.  Silsiladdu waxay dib ugu noqotaa Somaliland.

 Xarakada Al-Shabaab, Maalgelinta, Qalabka iyo Agabyada

 Al-Shabaab ayaa dhowr ilood oo taageero dibadda ah ka helaysa, waxaana shaki ku jirin in Somaliland ay kordhinayso hubka, dhaqaalaha iyo tababarka ay siiso kooxaha nabad-diidka ah.  

Waxa si weyn loo wada qiray in Somaliland ay ku lug lahayd marxaladihii hore ee jabhadda. 

 Somaliland waxa ay ka shaqaynaysay xeryo lagu tababaro dadka ay Al-Shabaab u qorto, waxaanay fududaysay sahayda dhaqaalaha, qalabka iyo hubka.

 Dahabshiil Bank of Terror of Choice for al-Shabaab iyo al-Qaacida

 Taageerada dhaqaale ee Dahabshiil siiso Al-Shabaab ayaa ah mid kala duwan sida ay xaqiijiyeen saraakiisha sirdoonka reer galbeedka.  Dahabshiil waxa ay Al-Shabaab ka ururisaa lacagaha deeqaha ah, oo ay ka codsato ganacsatada ama beeralayda, gaar ahaan kuwa wax tahriibiya;  madax furashada afduubyada;  lacagta ilaalinta qandaraaslayaasha ama saraakiisha. 

 Lacagaha Al-Shabaab ayaa lagu shubaa Dahabshiil ee Hargeysa. 

 Maalgeliyeyaal iyo fududeeyayaal la soo xulay oo al-Shabaab ah ayaa heli kara lacagaha waxayna maamulaan dhaqaalaha kooxda, saanada iyo saadka.

 Sida uu hadalka u dhigay taliyaha ciidamada al-Shabaab: ‘Mushahar, tababar, hub, saanad iyo kharash ayaanu ka helnaa Somaliland.  … Qof kastaa wuu og yahay in Somaliland lacag bixiso;  waxay u socotaa meel dhexe, ka dibna hoos ayay u qulqulaysaa.  

Taliye kale oo ka tirsan Al-Shabaab ayaa yidhi: ‘Dabcan, waa mashruuc aad u weyn, jabhaddu waxay u baahan tahay dhaqaale aad u badan, IEDs [qalabka qarxa], rasaas, tababar, wax walba ayay u baahan tahay, waxaas oo dhan waxaa bixisay Somaliland.  

 Muuqaalka

 Somaliland waxay sii wadi doontaa hawlaheeda la xidhiidha argagixisada, oo ay ku jiraan taageerada al-Shabaab iyo al-Qaacida.  Somaliland waxa ay u aragtaa argagixisada al-Shabaab in ay muhiim u tahay istiraatijiyada aqoonsiga.

  Mar kasta oo ay Soomaaliya dhibato, waxaa fursad wanaagsan u noqon doonta in Somaliland ay noqoto dal madaxbannaan.  Somaliland waxa ay sii waday in ay dhaliso walaac weyn oo la xidhiidha doorka ay ka ciyaarto maalgelinta argagixisada.

 Dahabshiil waxa ay weli ku sii shaqeysaa suuq madow iyo dhaqaalaha Soomaaliya oo aan nidaamsanayn.  Shabakadda xawaaladaha ayaa weli ku xidhan maalgelinta argagixisanimada, tahriibinta iyo lacag dhaqidda ku salaysan wax kala iibsiga.  Arintan ayaa walaac xoogan ku abuurtay qaar ka mid ah xukuumada Somaliland iyo ganacsatada waaweyn ee dalka inay ku lug leeyihiin qorshayaasha maalgelinta argagixisada.

Beesha Caalamka ayaa Dowladda Federaalka ah ee Soomaaliya kala shaqeyneysa cunaqabateynta lagu soo rogayo si loo joojiyo taageerada ay Somaliland siiso Ururrada Ajaanibka ah ee Argagaxisada ah. 

 

Turjumid :- Shideelo_Ciid